Matt Poelmans (directeur Burgerlink) speurt deze keer de virtuele overheidswereld af naar nieuwe toepassingen op het gebied van burgerschap. De BurgerServiceCode bevat tenslotte niet alleen kwaliteitseisen op het gebied van dienstverlening, maar ook op dat van burgerparticipatie. Met die standaard voor de moderne overheid als kompas ontdekte hij Breda-Morgen.

Een burger is eigenlijk niet zozeer klant van (de dienstverlening door) de overheid, maar ook en vooral participant in (het beleid van) de overheid. Daarom is het interessant om te zien wat de e-overheid de burger te bieden heeft in diens rol van bijvoorbeeld inwoner. Wat zijn de mogelijkheden op het gebied van burgerparticipatie in het internet-tijdperk?

Onder eParticipatie wordt verstaan het via internet betrekken van burgers bij de verbetering van publieke dienstverlening, het versterken van het democratische proces en en vergroten van sociale samenhang. Veel overheden zijn ermee bezig, maar de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat eParticipatie eigenlijk nog in de kinderschoenen staat. Om de ontwikkeling te stimuleren is vorig jaar voor het eerst de eParticipatie Award uitgereikt. Bedoeling was om geslaagde initiatieven te belonen en anderen te inspireren.

Een van de winnaars was RotterdamIdee. Dit initiatief van de gemeente wil burgers invloed te geven op hun woonomgeving. Zij kunnen ideeen indienen en er wordt geprobeerd geschikte partners te vinden om die ideeen uit te voeren. Doordat er bovendien budget beschikbaar is voor de uitvoering van plannen, ontstaan er maatschappelijke combinaties met invloed op het gemeentelijke besluitvormingspoces. Innovatief is daarom de combinatie van agendering van een probleem en oplossing ervan.

Een van de reden waarom de jury de prijs toekende was dat een dergelijk initiatief “eenvoudig is over te nemen door andere gemeenten”. Breda-Morgen laat zien dat dit inderdaad het geval is. Breda heeft het Rotterdamse voorbeeld niet alleen gevolgd maar ook op een aantal punten verbeterd. Overigens maar goed ook, want Rotterdam heeft het project inmiddels afgesloten. Breda-Morgen is een platform om ideeen aan te kaarten of plannen in te dienen. Dat kan ook met een video en er zijn meer zogeheten web 2.0 toepassingen, zoals waarderingsmogelijkheden. Behalve dat men steun kan verwerven zijn er groepen die helpen ideeen en plannen verder uit te werken.

Met deze benadering geeft Breda Morgen uitstekend invulling aan de participatienormen van de BurgerServiceCode. eParticipatie onderscheidt zich van de traditionele vormen van burgerconsultatie doordat de overheid niet de meningen peilt over bepaalde oplossingen van problemen, maar in plaats daarvan een platform biedt waarop burgers allerlei zaken die hen raken aan de orde kunnen stellen. Zoals gezegd moet er nog de nodige ervaring worden opgedaan om van succesvolle toepassingen te kunnen spreken. Wat motiveert mondige burgers en hoe speel je in op de spontane behoefte om mee te denken te te doen? Breda-Morgen laat zien dat een slimme overheid op die mondige burgers is voorbereid.

Verschenen in: Overheidsmanagement, nr 7/8, juli/augustus 2009

Het ABC van de modere overheid: Altijd de Burger Centraal
Veel gemeenten zijn erop gericht de burger centraal te stellen. Ze kunnen dus ook van elkaar leren. Enkele tips voor onderwerpen die in het verkiezingsprogramma voor de komende raadsperiode 2010-2014 niet mogen ontbreken.

A. Voer de BurgerServiceCode in. Dat zijn de tien geboden voor de moderne overheid vanuit het perspectief van de mondige burger. Ze gaan niet alleen over dienstverlening, maar ook over informatievoorziening en participatie. Als uw gemeenteraad die vaststelt, is er een kader voor beleid en weet de burger wat hij kan verwachten.

B. Zorg dat er Kwaliteitshandvesten tot stand komen. Deze bevatten servicenormen waarmee de gemeente op een transparante manier beloften doet over de kwaliteit van dienstverlening. Die servicenormen worden gecommuniceerd naar burgers en bedrijven. Doordat die weten waarop ze mogen rekenen, bouwt de gemeente een externe prikkel in tot goed presteren. Het college van B&W is de aangewezen instantie om de invoering stimuleren. Al 130 gemeenten gingen voor.

C. Laat regelmatig Burgertevredenheid meten, niet alleen over de levering van producten en diensten, maar ook over de oplossing van problemen van burgers. Suggesties daarvoor zijn te vinden in Burgertevredenheidsonderzoek naar naar levensgebeurtenissen. Vraag de gemeentesecretaris de samenwerking tussen gemeentelijke afdelingen en met andere organisaties te richten op dit perspectief.

D. Stimuleer burgerbetrokkenheid met behulp van eParticipatie instrumenten. In het kader van dualisering heeft de gemeenteraad (griffier) hier zelf het voortouw. Er gebeurt van alles onder de noemer Web 2.0. Initiatieven waarbij jouw gemeente kan aansluiten zijn o.a. Petities.nl waarmee iemand digitaal een petitie kan starten of ondertekenen en WatStemtMijnRaad wat het stemgedrag van raadsleden inzichtelijk maakt.

E. Dring erop aan dat in het Burgerjaarverslag staat wat de gemeente het afgelopen jaar heeft gedaan aan verbetering van dienstverlening en versterking van burgerparticipatie. Daarmee is de cirkel rond: de gemeenteraad kan elk jaar vaststellen hoe de voortgang is bij acties om de burger centraal te stellen.

Het zou mooi zijn als jouw gemeente al deze punten oppakt. Dan krijgt de publieke dienstverlening een echte kwaliteitsimpuls. Maar elk afzonderlijk punt is al de moeite waard.
Meer informatie over deze een andere mogelijkheden is te vinden op www.burgerlink.nl
Burgerlink is een programma van het ministerie van BZK om overheden te helpen hun presteren te verbeteren met inschakeling van burgers.
Raadpleeg voor meer ideeën over moderne overheid het boek Ambtenaar 2.0 (had net zo goed Raadslid 2.0 kunnen heten). Alle burgemeesters hebben onlangs het boek toegestuurd gekregen. Je kunt het zelf downloaden. Wie een echt boek wil hebben, kan het gratis aanvragen via info@burgerlink.nl