Met de BurgerSerivceCode in de hand speurt Matt Poelmans, directeur Burgerlink, internet af naar toepassingen waar overheden samenwerken bij innovaties in plaats van zelf het wiel uitvinden. Een goed voorbeeld is Internetconsultatie.

Uit een eind 2007 door de voorganger van Burgelink uitgevoerd onderzoek naar eParticipatie bleek dat de Nederlandse overheid kansen laat liggen om burgers te betrekken bij beleid en uitvoering. Heel veel mensen willen wel meedenken, maar de manier waarop dit nu gebeurt sluit niet aan bij hun verwachtingen. Burgers weten niet waar ze moeten zijn, worden onvoldoende geïnformeerd en horen vaak niet wat er met hun bijdragen is gedaan. Tweederde wil het liefst participeren via internet. Bij degenen die dit hebben gedaan neemt de interesse toe. Mits goed toegepast, kan eParticipatie de betrokkenheid van burgers vergroten.

De overheid heeft dat goed in haar oren geknoopt, want in juni 2009 vond de formele start plaats van het rijksbrede experiment met internetconsultatie over wetsvoorstellen. Alle ministeries hebben zich verbonden om de komende twee jaar bij wijze van proef 10% van hun voorgenomen wetgeving een nieuwe procedure te laten doorlopen. Die houdt in dat voorgenomen wetgeving wordt gepubliceerd op de website www.internetconsultatie.nl en iedereen de kans krijgt om commentaar te geven.

Doel van internetconsultatie is transparantie van het wetgevingsproces vergroten en bijdragen aan de kwaliteit van wetgeving. Bij de start wees de minster van Justitie erop dat inbreng van buiten nodig is vóór het moment dat het grondpatroon van de regulering vastligt. En daar zit precies de kneep. De voorstellen die nu op de website staan betreffen compleet uitgewerkte wetsontwerpen. Ze zijn bovendien tamelijk specialistisch van aard (Toelating gewasbeschermingsmiddelen, Kostenverevening broeikasgassen), hoogstens zou het onderwerp Tegengaan kinderontvoering de gemoederen in beweging kunnen brengen. Verder ontbreken de aangekondigde specifieke vragen (er staat alleen: Wat vindt u van deze voorstellen?). Ook is er geen mogelijkheid om op de bijdragen van anderen te reageren. Tenslotte is het een gemiste kans om alvast een stap verder te gaan: in plaats van problemen met bijbehorende oplossingen voorleggen, een platform bieden voor permanente consultatie over vraagstukken die bij burgers leven en hen uitdagen om oplossingsalternatieven te bedenken.

Maar laten we het initiatief van de positieve kant bekijken. Internetconsultatie voldoet aan de normen van de BurgerServiceCode dat de overheid ontvankelijk is en samenwerkt. Er is een model ontwikkeld dat alle departementen gebruiken. Het is ook toepasbaar op provinciaal en lokaal niveau. Overheden kunnen dus deze door ICTU ontwikkelde standaard gebruiken in plaats van zelf het wiel uitvinden en burgers kunnen gemakkelijker de weg vinden. De komende 2 jaar moet blijken of dit voldoende uitnodigend is.

Verschenen in: Overheidsmanagement, nr. 9, september 2009

Steeds meer gemeenten leveren hun burgers digitale diensten. Ongewild hebben ze daarmee de toegankelijkheid van hun website in gevaar gebracht. Wat is namelijk het geval? Overheden die elektronische diensten aanbieden maken gebruik van DigiD. Deze voor alle overheden ontwikkelde elektronisch inlogmethode voldoet helaas nog niet aan de normen van het Waarmerk Drempelvrij .Daardoor zijn de afgelopen tijd veel gemeentelijke websites afgekeurd.

Hoewel eraan gewerkt wordt om DigiD te laten voldoen aan de Webrichtlijnen (en daarmee aan het Waarmerk drempelvrij.nl), gaat dat nog een tijd duren. De planning daarvoor is 31 oktober 2010. Al die tijd kunnen gemeenten niet voldoen aan de internationaal erkende minimumeisen voor toegankelijkheid. Daarom heeft Stichting Waarmerk drempelvrij.nl er bij de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties op aangedrongen DigiD met voorrang aan te passen aan de vereisten van het waarmerk. Dat gaat nu een jaar eerder gebeuren, per 1 oktober 2009. Gelukkig lopen gemeenten vanaf dat moment niet langer het risico dat hun website wordt afgekeurd en voor burgers is de overheid weer een stukje toegankelijker geworden.

A recent survey on eParticipation in The Netherlands carried out by Utrecht University on behalf of Burgerlink (Citizenlink) shows that Dutch municipalities are increasingly offering opportunities for citizen participation. However, an integrated and approach and a clear division of responsibilities is lacking, as is a common definition. There is an urgent need for examples to be followed, exchange of experiences and support for implementation.
Most of the time the Communications Department is in charge of citizen participation. The City Council surprisingly is seldom involved, the more so since this focus was a major objective of the so called “dualistic” reform of local government introduced in 2002. Small municipalities do give participation lower priority, saying they are occupied with eGovernment projects.
One of the deliverables of the survey is a map which lists the current projects. This overview is also the starting point for the annual eParticipation Award which this year will be organized for the second time by Citizenlink.

The present state of affairs in eParticipation can be characterized as “Let many flowers blossom”. Looking at the maturity cycle that is common in innovation, in due time a number of feasible projects will survive. The Citizenlink approach in The Netherlands consists of modeling and standardizing promising instruments in the field of information, services, politics and cohesion. These address the possibilities of increasing transparency, reducing complexity of decision-making and supporting involvement.

e-Petitions
Apart form the right of petition current in most representative systems, according to Dutch law, citizens are entitled to start a citizens’ initiative. If enough people support the issue, it can be tabled with a representative body like a city council or the parliament, which has to discuss it. This is similar to the right of petition. The internet can be quite a help to gather the required number of signatures, so a website to this end has been started. A number of Dutch municipalities have created their own portal on this website.

TrackYourCouncil
One of the Dutch successes in using the internet during election time has been the Voting Assistant. This provides a comparison between the programmes of political parties on the basis of 30 main issues. It helps voters to make their choice. At the recent national elections about 5 million voters used the assistant (almost half of those eligible to vote).
Since it is more helpful to make your electoral choice on actual behaviour than on future promises, another instrument is being developed: a Voting Tracker which assembles the voting record of parties and politicians and thus makes transparent what their positions have been on certain issues.

WeEvaluate
Copying the example of rating websites who gather information about commercial services (like restaurants) and thereby create (or destroy) reputation, a national website has been started on which citizens can evaluate public services. They can design their own rating system or they can use a simplified model of the National Citizen Satisfaction Survey based on the criteria of the e-Citizen Charter.

Issuefeeds
Government is generally able to collect information about popular opinions and preferences as they are published or distributed in the analogue world. In order to be able to do the same in the digital world, and instrument is designed that helps civil servants to find the relevant information about issues in the “second society”.

Citizens’Blog
This project aims to introduce a new, more structured way of blogging. A number of experts are invited to forward opinions on improving government and are encouraged to comment on each others ideas. Citizenlink moderates this discussion and after one or more rounds summarizes the debate and puts forward conclusions. A concrete proposal is presented to the responsible politician (i.e. the Deputy Minister of the Interior), who has promised to react. When successful, this format will become available on other levels of government.