Verkiezingen zijn er niet alleen voor om een nieuwe gemeenteraad te kiezen, maar evenzeer om partijen af te rekenen op wat ze hebben gedaan of nagelaten. Daarom moeten stemhulpen niet alleen informatie bevatten over beloftes voor de toekomst, maar ook over keuzes uit het verleden. Om dat laatste mogelijk te maken heeft Burgerlink juist deze week de vernieuwde website www.watstemtmijnraad.nl gelanceerd.

Volgens een artikel van hoogleraar Michiel S. de Vries in Trouw van 18 februari 2010 voldoen Kieskompas en Stemwijzer niet aan eisen voor goede advisering. Er zou inhoudelijk het nodige mis zijn met de twee stemhulpen voor de gemeenteraadsverkiezingen: “Beide gaan namelijk alleen uit van wat partijen zeggen dat ze gaan doen”. Volgens de schrijver is het “een omissie dat geen vragen zijn opgenomen over onderwerpen die in de afgelopen tijd in de gemeenteraden zijn behandeld” want men moet kunnen nagaan “of partijen hun verkiezingsbeloftes van vier jaar geleden zijn nagekomen”.

Het is volkomen terecht dat burgers bij verkiezingen niet alleen moeten afgaan op wat partijen voor de toekomst beloven, maar zich ook moeten kunnen baseren op informatie over ingenomen standpunten in het verleden. Of de makers van Kieskompas en Stemwijzer er zich te gemakkelijk vanaf hebben gemaakt, zoals schrijver beweert, valt echter te bezien. De informatie die hij mist is namelijk niet systematisch voorhanden of heel lastig te verzamelen. Doordat 431 gemeenten ieder op hun eigen manier en veelal op ouderwetse wijze stemmingen over raadsbesluiten vastleggen, is niet zomaar te achterhalen welke keuze een partij (laat staan een politicus) over een bepaald onderwerp heeft gemaakt.

Toevallig op dezelfde dag dat dit artikel verscheen, lanceerde staatssecretaris Bijleveld echter een instrument dit dit euvel gaat verhelpen. De door Burgerlink beheerde website www.watstemtmijnraad.nl biedt geïnteresseerden per gemeente een doorlopend overzicht van alle gehouden stemmingen en de standpunten daarover van raadsfracties en individuele politici. Op dit moment doen ca. 20 gemeenten mee en draaien er nog eens 20 op proef. De gegevens zijn beschikbaar in open data formaat en daarmee in allerlei situaties bruikbaar. Zo kunnen ze worden gekoppeld aan het Raadsinformatiesysteem. Iedere gemeente kan dit instrument kosteloos inzetten en hoeft niet zelf het wiel uit te vinden. Hoe het werkt is te zien op deze “explanimatie”

Kortom, als alle gemeenten meewerken, kan er de volgende keer overal een stemwijzer of kieskompas met terugwerkende kracht zijn. Een mooi eerste besluit voor alle aanstaande gemeenteraden die hun kiezers serieus nemen! Burgers die niet willen afwachten tot hun raad het initiatief neemt, kunnen dit aan de orde stellen via het andere instrument dat de staatssecretaris tegelijkertijd op 18 februari lanceerde: de vernieuwde website www.petities.nl
Overigens is een kompas of wijzer ook niet meer dan het zegt, namelijk een hulpmiddel om je koers te bepalen. Het al dan niet gehoor geven aan de oproep van de schrijver in Trouw (“Vaar op 3 maart liever op je eigen kompas”) moet iedere burger zelf bepalen!

Meer over WatStemtMijnRaad

Civil servants in The Netherlands are encouraged to actively participate in present day social media. Rules and Regulations online do not differ from those offline. In case of doubt they are to consult their colleagues or boss.

This summarises a recent draft opinion of the Dutch Council of Government Communication Officers (GCCO). From a body like this, it is a surprisingly liberal position, for allowing active online engagement means losing control. Nevetheless it is rightly argued that exploring knowledge, ideas and experience from outside provides a rich source of information for government policy. Moreover adapting to views and sentiments in civil society is necessary to arrive at policies that will be accepted.

The CGCO opinion formulates 7 reasons to engage as well as 4 guidelines to be taken into account. The 7 reasons for engagement are in brief: direct contact with stakeholders, reaching new interest groups, discovering emerging trends, improving creativity, intervention by feeding in official information, creating support by explanation of policy and using the wisdom of the crowds.

The 4 guidlines to be taken into account are in summary the following. First, as a government representative you are supposed to behave like a civil servant should (being impartial, trustworthy, careful). Second, existing rights and obligations apply, so the freedom of speech allows criticism, but is limited in case you disagree on topics close to your own field of competence. When engaging, civil servants should stick to the civil service code of conduct. Third, make a distinction between private and public (personal views and official policy), even though this is not easy. No prior consent is needed. However, in case of conflict the minister decides. Fourth is awareness and preparation, which means a deliberate choice whether or not to engage, taking people serious and archiving posts.

Both the reasons to participate and the constraints are not new, but together they present a strong case for active participation. Drafted for the national level, the guidelines can also apply to other levels of government. Much is left to the discretion of individuals and organisations. So lets explore one example.

Twitter and Burgerlink
One of the social media which merits special attention is Twitter. The advantages are clear (fast, concise, widespread communication), but at the same time nobody knows yet what the risks are. That’s why Burgerlink advocates a consensus approach. This means that the persons involved agree upon a set of principles and promise to give one anothter feedback. These principles are:

A. Twitter is one channel amongst others (i.e. press release, website, blog, RSS, LinkedIn, etc.) so make a deliberate choice which channel or combination to use

B. Make a diference bewteen an organizational and a personal account, and make sure which one you use

C. Tweets can fall within one of four domains (the boundaries between which are not strict):
– person (family, hobby): everthing allowed what a person himself or herself feels fit, but beware of the consequences;
– function (work): tweet about your own work, not that of colleagues;
– department (colleagues): when mentioning namens or describing situations, make sure to know how others feel about that;
– organization: corporate identity is the sum of all individual identities, but management has a special reponsibility to guard the outcome

Quoted in: FutureGovNet

Dutch version published in: Digitaal Bestuur

In de aanloop naar de verkiezingen van 3 maart 2010 heeft Trouw een onderzoek gehouden onder raadsleden. Het artikel “Burger zit raadsleden in de weg” bevestigt wat we al wisten, maar is daarom niet minder onthullend. Kort samengevat:
1. de gemeenteraad is geen getrouwe afspiegeling van het kiezerspubliek;
2. de taakopvatting van de raad is onhelder;
3. de raadsleden staan sceptisch tegenover burgerparticipatie.

Het eerste is al langer bekend. Ook deze keer is het moeilijk gebleken “gewone” mensen te interesseren voor het raadslidmaatschap. Belangrijkste oorzaak is dat het werk afschrikt, en dat niet alleen omdat het veel tijd kost. Nieuwelingen haken snel af als ze zien hoe ondoelmatig en frustrerend het lokaal bestuur werkt. Die werkwijze trekt juist mensen aan die lol hebben in nota’s doorploegen en daarover eindeloos vergaderen. Aldus houdt het stelsel zichzelf in stand. Alleen een fundamenteel andere werkwijze kan deze vicieuze cirkel doorbreken.

Het tweede volgt eigenlijk uit het eerste. De dualisering is blijven steken in de eerste fase (ontkoppeling raad en college) en heeft vrijwel nergens de fase bereikt dat de raad zich richt op hoofdlijnen en draagvlak vanuit de samenleving. De raad wordt door het college en de ambtenaren ook niet in die rol bediend. Vandaar dat raadsleden verzanden in het doorspitten en uitpluizen van nota’s en rapporten, en niet toekomen aan fundamentele kwesties.

Vanuit die situatie is de derde conclusie wel begrijpelijk. Gekozen raadsleden willen besturen, en dan zijn pottenkijkers lastig. Besturen zien ze als een vak waar de buitenstaander niet veel van begrijpt. Het verwijt dat alleen de “usual suspects” de weg weten te vinden mag dan waar zijn, maar is voor een groot deel het gevolg van de in zichzelf gekeerde en ontoegankelijke opstelling van de raad zelf.

Dat laatste baart het meest zorgen. Het lokaal bestuur zoals het nu veelal functioneert dreigt de boot te missen als het gaat om fundamentele trends in de samenleving. Onder de noemer van web 2.0 ontstaan geheel nieuwe vormen van communicatie en transactie. Burgers zien het eens in de vier jaar stemmen op basis van een traditioneel verkiezingsprogramma niet meer als een acceptabele vorm van burgerschap. Zij wensen serieus te worden genomen en de kans te krijgen hun zegje op andere wijze en andere momenten te doen. Binnen het representatieve model zijn er flexibele vormen van moderne participatie nodig en mogelijk.

Gelukkig zijn er ook lichtpuntjes. Uit de eParticipatiekaart van Burgerlink blijkt dat diverse gemeenten experimenteren met modern burgerschap. Helaas nog veel te weinig. Er is voor de nieuwe raden dan ook flink werk aan de winkel. Dat vraagt wel een cultuurverandering, want laten we voorkomen dat de kop straks moet luiden: Raadsleden zitten burgers in de weg.

Matt Poelmans, inwoner van Oegstgeest
(gebaseerd op eigen ervaringen en geschreven op persoonlijke titel)
Ook gepubliceerd op: Gemeente.nu