Burger Bewust, hoe wordt je dat?

Sinds de start in 2008 helpt Burgerlink overheden om op innovatieve wijze hun aanbod beter af te stemmen op de vraag van burgers. De verbindende schakel daarbij is de BurgerServiceCode, die de verbetering van de overheid vanuit het burgerperspectief verwoordt. Het programma heeft geleid tot enkele standaarden, zoals voorbeeldnormen voor dienstverlening, een methodiek voor tevredenheidsmeting bij levensgebeurtenissen en enkele eParticipatiediensten. Tijdens het congres Burger Bewust op 14 oktober in De Doelen te Rotterdam is ingegaan op de activiteiten en resultaten op deze drie terreinen. Iedere overheidsorganisatie kan daarmee haar voordeel doen om Overheid 2.0 vorm te geven. CONGRES Tijdens het Congres Burger Bewust op 14 oktober 2010 presenteerde Burgerlink de resultaten van drie jaar werken aan een klantgerichte overheid. In die periode heeft Burgerlink overheden geholpen om op innovatieve wijze hun aanbod beter af te stemmen op de vraag van burgers. Dit heeft geleid tot enkele standaarden, zoals voorbeeldnormen voor dienstverlening, een methodiek voor tevredenheidsmeting bij levensgebeurtenissen en enkele eParticipatiediensten. Burgerlink is een programma van BZK, uitgevoerd door ICTU. Tijdens het plenaire programma spraken Pieter Winsemius (lid van de WRR), Valerie Frissen (hoogleraar ICT en sociale verandering EUR), Pacelle van Goethem (trainer-coach overtuigen) en Alex Brenninkmeijer (Nationale ombudsman). Het workshop-programma was gesplitst in twee stromen (servicekwaliteit en eParticipatie) en bood een scala aan manieren om het burgerbewustzijn bij de overheid te vergroten. Ook werden prijzen uitgereikt (Beste Kwaliteitshandvest door Alex Brenninkmeijer en de eParticipatie Award door Tom Kok) aan klantgerichte initiatieven die navolging verdienen. De hele dag was er een netwerkmarkt waar ca. 30 organisaties en projecten hun klantgerichte aanpak demonstreren. De ruim 700 aanwezigen gingen dus niet met...

Verkiezingen: niet alleen vooruitkijken, maar ook terugblikken

Verkiezingen zijn er niet alleen voor om een nieuwe gemeenteraad te kiezen, maar evenzeer om partijen af te rekenen op wat ze hebben gedaan of nagelaten. Daarom moeten stemhulpen niet alleen informatie bevatten over beloftes voor de toekomst, maar ook over keuzes uit het verleden. Om dat laatste mogelijk te maken heeft Burgerlink juist deze week de vernieuwde website www.watstemtmijnraad.nl gelanceerd. Volgens een artikel van hoogleraar Michiel S. de Vries in Trouw van 18 februari 2010 voldoen Kieskompas en Stemwijzer niet aan eisen voor goede advisering. Er zou inhoudelijk het nodige mis zijn met de twee stemhulpen voor de gemeenteraadsverkiezingen: “Beide gaan namelijk alleen uit van wat partijen zeggen dat ze gaan doen”. Volgens de schrijver is het “een omissie dat geen vragen zijn opgenomen over onderwerpen die in de afgelopen tijd in de gemeenteraden zijn behandeld” want men moet kunnen nagaan “of partijen hun verkiezingsbeloftes van vier jaar geleden zijn nagekomen”. Het is volkomen terecht dat burgers bij verkiezingen niet alleen moeten afgaan op wat partijen voor de toekomst beloven, maar zich ook moeten kunnen baseren op informatie over ingenomen standpunten in het verleden. Of de makers van Kieskompas en Stemwijzer er zich te gemakkelijk vanaf hebben gemaakt, zoals schrijver beweert, valt echter te bezien. De informatie die hij mist is namelijk niet systematisch voorhanden of heel lastig te verzamelen. Doordat 431 gemeenten ieder op hun eigen manier en veelal op ouderwetse wijze stemmingen over raadsbesluiten vastleggen, is niet zomaar te achterhalen welke keuze een partij (laat staan een politicus) over een bepaald onderwerp heeft gemaakt. Toevallig op dezelfde dag dat dit artikel verscheen, lanceerde staatssecretaris Bijleveld echter...

Soms zitten raadsleden de burger in de weg …

In de aanloop naar de verkiezingen van 3 maart 2010 heeft Trouw een onderzoek gehouden onder raadsleden. Het artikel “Burger zit raadsleden in de weg” bevestigt wat we al wisten, maar is daarom niet minder onthullend. Kort samengevat: 1. de gemeenteraad is geen getrouwe afspiegeling van het kiezerspubliek; 2. de taakopvatting van de raad is onhelder; 3. de raadsleden staan sceptisch tegenover burgerparticipatie. Het eerste is al langer bekend. Ook deze keer is het moeilijk gebleken “gewone” mensen te interesseren voor het raadslidmaatschap. Belangrijkste oorzaak is dat het werk afschrikt, en dat niet alleen omdat het veel tijd kost. Nieuwelingen haken snel af als ze zien hoe ondoelmatig en frustrerend het lokaal bestuur werkt. Die werkwijze trekt juist mensen aan die lol hebben in nota’s doorploegen en daarover eindeloos vergaderen. Aldus houdt het stelsel zichzelf in stand. Alleen een fundamenteel andere werkwijze kan deze vicieuze cirkel doorbreken. Het tweede volgt eigenlijk uit het eerste. De dualisering is blijven steken in de eerste fase (ontkoppeling raad en college) en heeft vrijwel nergens de fase bereikt dat de raad zich richt op hoofdlijnen en draagvlak vanuit de samenleving. De raad wordt door het college en de ambtenaren ook niet in die rol bediend. Vandaar dat raadsleden verzanden in het doorspitten en uitpluizen van nota’s en rapporten, en niet toekomen aan fundamentele kwesties. Vanuit die situatie is de derde conclusie wel begrijpelijk. Gekozen raadsleden willen besturen, en dan zijn pottenkijkers lastig. Besturen zien ze als een vak waar de buitenstaander niet veel van begrijpt. Het verwijt dat alleen de “usual suspects” de weg weten te vinden mag dan waar zijn, maar is...

Ontdek je webstek: WatStemtMijnRaad

Wie leest er tegenwoordig nog verkiezingsprogramma’s? Sinds de opkomst van stemhulpen als Kieskompas of Stemwijzer hoeft dat ook niet meer. Zowel bij de nationale verkiezingen in 2007 als bij de Europese in 2009 hebben miljoenen mensen gebruik gemaakt van zo’n mogelijkheid om hun partijkeuze te onderbouwen. Maar heeft u ook wel eens gedacht: Hoe verhouden die mooie beloftes voor de toekomst zich tot het echte gedrag in het verleden? Met andere woorden: Hoe hebben die partijen de afgelopen periode gestemd over dezelfde onderwerpen? Daar komt u niet zo eenvoudig achter. Het blijkt namelijk dat vertegenwoordigende organen zoals Tweede Kamer, Provinciale Staten en Gemeenteraden de gehouden stemmingen op heel verschillende en ook nogal ouderwetse wijze registeren. Daardoor is lang niet altijd precies te achterhalen welke partij of welke politicus hoe heeft gestemd. Een aantal burgers vond dat onbevredigend en heeft het initiatief genomen om de stemuitslagen van de Tweede Kamer op internet te zetten, zie www.politix.nl. Dit idee kreeg navolging door een aantal gemeenten die de website www.watstemtmijnraad.nl zijn begonnen. Burgerlink helpt de initiatiefnemers om de opzet van deze website te verbeteren. Dat houdt in het systematiseren en standaardiseren van de stemprocedures, om handwerk uit te bannen. Ook is er een open source koppeling gemaakt met raadsinformatiesystemen. Een koppeling met stemcomputers of videoverslagen is de volgende stap. Eigenlijk zou het hele werkproces van raadsstukken (voorstel, agenda, besluit, stemming, verslag) op de schop moeten om dit efficient te regelen. Behalve deze backoffice krijgt ook de frontoffice aandacht, zodat bezoekers de data gemakkelijk kunnen gebruiken. Overigens is de website zelf niet heel boeiend, want die bevat per gemeente een lijst van stemmingen...

Ontdek je webstek: Petities.nl

Met de BurgerSerivceCode in de hand, komt men ook door het ganse virtuele land. Matt Poelmans, directeur Burgerlink, zoekt goede toepassingen van het beginsel dat burgers de kans moeten krijgen om onderwerpen die zij belangrijk vinden op de agenda te zetten. Een moderne toepassing van een oud recht is de ePetitie. In het representatieve stelsel dat we in westerse democratieën kennen, gaan burgers eens in de vier jaar naar de stembus om hun vertegenwoordigers te kiezen. Wie dat niet genoeg vindt, kan eigenlijk alleen maar zichzelf kandidaat stellen. Andere vormen van directe beinvloeding die verder gaan dan inspraak zijn immers beperkt. Referenda zijn in Nederland altijd omstreden gebleven. Ook het recht van petitie heeft nooit een grote vlucht genomen. En voor het burgerinitiatief lopen nog niet veel burgers warm. Een van de oorzaken is dat er nogal wat doorzettingsvermogen voor nodig is. De voorstanders van tussentijdse burgerbetrokkenheid moeten veel regelen. De stichting Petities.nl heeft op zich genomen om het klassieke instrument van de petitie nieuw leven in te blazen. Via de website www.petities.nl kan iedereen een elektronische petitie starten en aan medeburgers vragen om zijn of haar petitie te ondertekenen. De website wordt ook gebruikt voor het verzamelen van handtekeningen voor een burgerinitiatief. Dat verplicht de Tweede Kamer of gemeenteraad na voldoende ondertekening zo’n voorstel te bespreken en er een standpunt over in te nemen. Dit is een zwaarder politiek middel dan het indienen van een petitie die een onderwerp alleen onder de aandacht brengt. Het bestaan van digitale mogelijkheden leidt niet automatisch tot het gebruik ervan. Maar vereenvoudiging van de procedure kan drempelverlagend werken. Dat lijkt in dit...