Het Schiphol-overleg staat op springen. Aan de vooravond van de evaluatie van Commissie Regionaal Overleg Schiphol (CROS) heeft de voorzitter zijn functie neergelegd en is een deel van de gemeenten opgestapt. Zij vinden dat er niet langer twee overlegorganen naast elkaar moeten bestaan. Hoewel anderen dat met hen eens zijn, is het risico dat het overleg wordt opgeschort en de invloed van bewoners helemaal verdwijnt.

Afgelopen maanden heeft een evaluatie plaatsgevonden van het functioneren van CROS, het overlegplatform van overheden, bewoners en luchtvaartsector over de ontwikkeling van Schiphol. Aanleiding daarvoor was het ontstaan van de zogeheten Tafel van Alders, waar door dezelfde partijen wordt onderhandeld over de toekomst van Schiphol. Deze Alderstafel was in 2008 door de minister in het leven geroepen om hem te adviseren over onderwerpen waar de CROS niet uitkwam. Zo is er een advies uitgebracht over een ander (preferentieel) baangebruik en een nieuw normen- en handhavingsstelsel. Maar anders dan verwacht is daarna de uitvoering niet het reguliere overleg teruggebracht. Uit de evaluatie blijkt niet dat dit ook gaat gebeuren. Volgens velen ondermijnt dat het voortbestaan van CROS.

Dat het Aldersoverleg vlotter verloopt is geen wonder, want dit kent veel minder deelnemers. Zo zitten van de 35 gemeenten die met Schiphol te maken hebben er letterlijk maar twee aan tafel. Omdat het een kleinere club is, valt er gemakkelijker overeenstemming te bereiken. Maar het draagvlak ontbreekt, want met name de bewoners zijn onvoldoende vertegenwoordigd. Voor de sector en het ministerie maakt het niet uit, want die zitten in beide overlegorganen.

Door het opstappen van de CROS-voorzitter en het uittreden van een deel van de bewoners is de zaak op scherp gezet. De vraag is waartoe dat leidt. Al eerder zijn bewonersgroepen opgestapt, waardoor de belangenbehartiging versnipperd is geraakt. Het gevaar is dan ook dat het niet-wettelijke Aldersoverleg wel door gaat.

Het zou jammer zijn wanneer CROS als wettelijke overlegstructuur verdwijnt. Ondanks alle onvolkomenheden, is het de enige manier om alle belangen aan bod te laten komen en de ontwikkelingen op een evenwichtige manier bij te sturen. Dat dit nodig is mag blijken uit het volgende. De eerste ervaringen met het Aldersvoorstel voor preferentieel baangebruik geven aan dat de bewoners van het het buitengebied meer hinder te verduren krijgen. Dat komt o.m. door het toenemend gebruik van de Kaagbaan. De bewonersvertegenwoordigers van Leiden en Oegstgeest hebben dit geagendeerd bij CROS. Vlieghoogtes en -routes maken veel verschil. Het “onmogelijke” vraagstuk (groei van de luchtvaart zonder toename geluidshinder) moeten we niet aan de sector overlaten. Het valt te hopen dat er snel zekerheid komt over voortzetting van de enige wettelijke en democratische overlegstructuur. De CROS-vergadering van 29 september moet duidelijkheid scheppen.

Matt Poelmans, CROS-bewonersvertegenwoordiger Oegstgeest

Inmiddels heeft de verantwoordelijke staatssecretaris Atsma de waarnemend voorzitter van CROS en de heer Alders gevraagd gezamenlijk advies uit te brengen hoe het toekomstige overleg over Schiphol eruit moet komen te zien. De CROS heeft daarmee op 29 september ingestemd, op voorwaarde dat er eind van dit jaar duidelijkheid komt en dat de Alderstafel eindig is. Naar dat eerste wordt gestreefd, het tweede wil het ministerie echter niet toezeggen.

Ook gepubliceerd op OZZV

Standpunt CROS-bewonersvertegenwoordiger Oegstgeest over Alders Advies 19 augustus 2010

STELSEL
Het Alders Advies van augustus 2010 is een uitwerking van het akkoord aan de Alders Tafel van oktober 2008. In dat akkoord zijn afspraken gemaakt over de ontwikkeling van Schiphol tot 2020. Doel is met het huidige banenstelsel zowel groei van het aantal vluchten mogelijk te maken als de geluidshinder te
beperken.
Om deze doelstellingen te halen is een nieuw normen- en handhavingsstelsel ontwikkeld. Kern daarvan is dat de 35 handhavingspunten met grenswaarden vervallen en dat in plaats daarvan een maximum aantal vliegbewegingen is bepaald: 510.000 (waarvan 32.000 nachtvluchten) tegen 430.000 nu. Bovendien komt er een ander baangebruik. Starts en landingen worden bij voorkeur toegewezen aan banen die minste hinder geven, mits het weer en veiligheid dat toelaten (zogeheten strikt preferentieel baangebruik). Ten slotte worden enkele andere maatregelen ingevoerd om geluidshinder te beperken. Een daarvan is uitbreiding van het systeem van geluidsarme glijvluchtnaderingen dat nu ‘s nachts wordt gebruikt (zogeheten CDA’s). Het advies beveelt aan om dit stelsel bij wijze van proef in te voeren per 1 november a.s. Als het experiment uitwijst dat de aannames kloppen, kan over 2 jaar een definitief besluit over invoering vallen.

GEVOLGEN
Dat de handhavingspunten vervallen is op zich niet erg. De geluidscontour was toch al geen juiste afbakening van het gebied waar geluidshinder is. Zo valt de Leidse regio erbuiten, alsof daar geen vliegtuigen overkomen. Wie er woont, weet beter. Uit de metingen van Geluidsnet blijkt dat
de geluidsbelasting daar ook hoog is, mede omdat er zeer laag wordt gevlogen.
Het vaststellen van een maximum lijkt een oplossing om Schiphol te laten groeien zonder toename van hinder, maar of dat ook gebeurt hangt ervan af wie dat treft. Consequentie van de overgang naar een maximum aantal vliegbewegingen is immers dat de zogeheten “lokale bescherming” vervalt. Doordat de handhavingspunten geen bovengrens meer bieden, wordt de geluidshinder bepaald door het baangebruik. Het plan is die banen te gebruiken die het minste aantal mensen hinderen. Per saldo is een verschuiving voorzien van het binnengebied (Buitenveldert-, Aalsmeer- en Zwanen-burgbaan) naar het buitengebied (Kaagbaan en Polderbaan).
Voor Oegstgeest, dat vooral overlast ondervindt van landend verkeer op de Kaagbaan, heeft dat grote gevolgen. Volgens de berekeningen in het advies zijn de verschillen als gevolg van de stelselverandering zelf gering. Toch betekent het bij het huidige aantal vliegbewegingen van 430.00 een toename van het aantal landingen op de Kaagbaan met 10%. Bij de beoogde groei met 80.000 naar 510.000 vliegbewegingen gaat het echter om een enorme toename: 15.000 starts en 40.000 landingen, d.w.z. tweederde van die totale groei. Dit blijkt uit een vergelijking van de tabel op blz. 2 bovenaan met de grafiek op blz. 3 onderaan uit bijlage 4: Verwachte lokale geluidseffecten. Hoewel dit maximale ramingen zijn, zal dit effect ook optreden omdat dit juist bedoeld is.

STANDPUNT
De vervanging van het huidige stelsel van handhavingspunten met grenswaarden door een stelsel van baangebruik met het minste aantal geluidsgehinderden leidt tot een andere verdeling over de 5 banen, en daardoor een andere verdeling van de geluidsbelasting in de omgeving. Naar verwachting krijgt met name de Kaagbaan veel meer verkeer te verwerken. Als enige tegemoetkoming wordt de invoering van geluidsarme glijvluchtnaderingen in het vooruitzicht gesteld. Of dat soulaas biedt is zeer de vraag. In de eerste plaats is het lang niet zeker of het kan en zo ja, wanneer het wordt ingevoerd. Bovendien geldt het maar voor een klein deel van de avond. Voor zover het al minder lawaai produceert (namelijk niet voor de mensen die precies onder de aanvliegroute wonen), is het geen compensatie voor de toename van landingspieken overdag.
Omdat er nog diverse open einden zijn en criteria ontbreken om het experiment te evalueren, is het beter dit een jaar uit te stellen. Mocht het onverhoopt toch per 1 november 2010 doorgaan, dan moet Oegstgeest 2 andere andere voorwaarden stellen:
1. Geluidshinder is niet alleen afhankelijk van het aantal vliegbewegingen, maar vooral van vlieghoogte en aanvliegroutes. Sinds het sluiten van het militaire vliegveld Valkenburg wordt er regelmatig veel lager aangevlogen dan vroeger (600 m is toegestaan, maar het was 900 m). Zo laag vliegen is volstrekt onnodig op ca. 25 km van de landingsbaan. Die minimumhoogte van 900 m moet weer de norm worden. Het zou meer werk kunnen betekenen voor de luchtverkeersleiding, maar dat is dan tegelijk extra hoogwaardige werkgelegenheid. In de termen van het Alders Advies moet dit een “microklimaat” pilot worden.
2. Om te controleren dat dit ook gebeurt, dient Oegstgeest te laten monitoren hoe hoog en waar precies wordt gevlogen. De meetpunten van Geluidsnet kunnen die informatie opleveren. De gemeente dient het lopende contract voor de geluidsrapportages te verlengen, bij voorkeur samen met andere clustergemeenten via de Milieudienst West Holland.

Matt Poelmans
Gepubliceerd op OZZV

Sinds vorige maand ben ik bewonersvertegenwoordiger namens Oegstgeest in het Schipholoverleg CROS, als opvolger van Frank Wilod Versprille. Eerder heb ik mij ingezet voor beperking van vliegtuigoverlast, als gemeenteraadslid en als statenlid voor D66. Ook ben ik betrokken geweest bij de meetinstelling Geluidsnet, het Oegstgeester Burgerinitiatief Schiphol en het burgernetwerk OegstgeestZietZeVliegen. Als CROS-lid wil ik mij met name inzetten voor merkbare hinderbeperking en voor betere communicatie met inwoners.

Leidse regio verdwenen van de kaart?

De afgelopen jaren is veel overleg gevoerd om de groeikansen voor Schiphol en de hinderbeperking voor omwonenden met elkaar te verenigen. Die belangenafweging om tot een duurzame ontwikkeling te komen heeft geleid tot een pakket van maatregelen dat de komende jaren wordt uitgeprobeerd met het huidige banenstelsel.

Het kenmerk van dit pakket is “spreiding van ellende”. Om het binnengebied (directe omgeving van de luchthaven) te ontlasten, wordt de hinder verplaatst naar het buitengebied. Dit onderscheid, dat toch al kwestieus was, vervalt daarmee geheel.

Voor de regio Leiden is de Kaagbaan van belang, met name voor landingen. Zonder in technische details verzeild te raken, komt het erop neer dat er minder meer vliegverkeer boven deze regio komt dan anders het geval zou zijn geweest, en dat de groei van het aantal vliegtuigen wordt gecompenseerd door minder geluidsoverlast.

Of dit ook daadwerkelijk gaat gebeuren hangt af van allerlei omstandigheden. Zo is een van de hinderbeperkende maatregelen de zogeheten Continuous Descent Approach (CDA-methode, What’s in a name!). Dat is het van grote afstand in rechte lijn aanvliegen tijdens de landing, waardoor er minder “afgeremd” hoeft te worden (met minder geluidshinder als gevolg). Voorlopig kan dit echter nog maar een deel van de tijd. Ook betekent het daarvoor benodigde “ritsen in de lucht” dat er veel meer bochten worden gemaakt. De radartrack van 15 juni 2010 illustreert dit overduidelijk. Ten slotte blijkt door de sluiting van vliegveld Valkenburg de hoogte waarop vliegtuigen boven de Leidse regio (mogen) vliegen verlaagd te zijn van ca. 1800 naar 600 meter. Weg voordeel!

Omdat hoogte bepalender is dan het aantal vliegtuigen, gaan de bewonersvertegenwoordigers uit de Leidse regio zich op korte termijn sterk maken voor controle daarop. Dat geldt ook voor de vraag of de andere voorgenomen maatregelen de beoogde effecten hebben. Het is immers omineus dat op de kaart met Hinderbeperkende maatregelen de Leidse regio van de kaart is verdwenen, namelijk is “verstopt” onder de Legenda. Op oude kaarten gebeurde dat ook met niet belangrijke gebieden (open zee, terra incognita)!

Verschenen op OZZV

D66 Oegstgeest doet volgend jaar weer mee aan de gemeenteraadsverkiezingen onder de vlag van Progressief Oegstgeest (PrO). Dat heeft de ledenvergadering unaniem besloten. Wel moet de D66-inbreng duidelijk herkenbaar blijven.

Gemeenteraadsverkiezingen
Doorslaggevend om met Progressief Oegstgeest door te gaan is dat de samenwerking met PvdA en GroenLinks de afgelopen jaren succesvol is verlopen. Fractievoorzitter Lia de Ridder gaf argumenten waarom D66 op deze manier haar standpunten beter kan behartigen dan wanneer de partij alleen optreedt. Enkele leden vonden het wel jammer dat we daardoor op lokaal niveau minder zichtbaar zijn. Juist nu we goed staan in de peilingen zouden we zelfstandig moeten meedoen. Maar dit nadeel weegt niet op tegen het voordeel van een krachtig progressief geluid in deze overwegend conservatieve gemeente.
Voorzitter Matt Poelmans concludeerde dat het afdelingsbestuur de opdracht heeft om de keuze voor PrO goed uit te leggen aan de kiezers en een oproep te doen aan D66-ers om zich kandidaat te stellen. In het verkiezingsprogramma en in de campagne zullen we ervoor zorgen dat de D66-inbreng duidelijk herkenbaar is.

Europese verkiezingen
Tijdens diezelfde ledenvergadering kregen de eerstvolgende verkiezingen alle aandacht, namelijk die voor het Europese Parlement in juni a.s. Nummer 2 op de D66-kandidatenlijst, Gerben Jan Gerbrandy, was uitgenodigd om de D66-visie op Europa uiteen te zetten. Juist omdat de peilingen zo gunstig zijn, maakt hij grote kans te worden gekozen. Hij was even “Terug in Oegstgeest” waaraan hij goede herinneringen bewaart omdat hij tijdens zijn Leidse studietijd heeft gevoetbald bij ASC.
Gezien de kritiek ook in Nederland op de EU is het nodig om uit te leggen waarom Europa nodig is, juist nu. Eigenlijk helpt de economische crisis daarbij. Landen zijn wel gedwongen om samen te werken, want alleen kunnen ze de crisis niet te lijf. Aparte plannen werken elkaar zelfs tegen. Helaas heerst er in Europa nog steeds veel verdeeldheid.
Gelukkig biedt de economische crisis ook nieuwe kansen. Je zou kunnen zeggen dat “oude” D66-standpunten het tij mee hebben. Zijn belangstelling ligt vooral bij duurzaamheid, dat hij ziet als de nieuwe motor voor economische ontwikkeling. We kunnen leren van de VS waar president Obama het voorbeeld geeft met plannen voor economische herstructurering en initiatieven voor omschakeling op groene energie. Waar het op aankomt is een Europese strategie te ontwerpen om via innovaties energie te besparen, vervuiling tegen te gaan en natuurwaarden te behouden.
In de discussie kwam onder andere de vraag naar boven hoe die integratie, coördinatie en harmonisatie er uit komen te zien. Gezien de welvaartsverschillen en belangentegenstellingen zal het niet eenvoudig zijn overeenstemming te bereiken. Daarbij spelen ook de kosten en baten van Europa een rol. Op vragen van de aanwezigen hoe je stemmers overtuigt op D66 te stemmen was Gerbrandy’s antwoord dat de voorstanders van Europa het deze keer gemakkelijk hebben, want alleen D66 denkt echt Europees. Als je tegen Europa bent heb je het moeilijker, want dan is er “veel meer keus”. …..
Meer informatie: D66 Oegstgeest

Zes jaar nadat op voorstel van Progressief Oegstgeest het lokale Burgerinitiatief is ingevoerd, hebben Oegstgeestenaren voor het eerst gebruik gemaakt van deze mogelijkheid om een onderwerp op de raadsagenda te plaatsen. De ondertekenaars vragen de gemeente zich meer in te spannen voor vermindering van de overlast door Schiphol. De gemeente moet zich met name verzetten tegen de tweede Kaagbaan en tegen verruiming van het aantal vluchten, en strenger controleren op naleving van de vlieghoogte boven Oegstgeest. Dit burgerinitiatief werd behandeld tijdens de raadsvergadering van 29 januari jl.

Zijn toelichting gebruikte initiatiefnemer Edwin van Rooijen voor een lesje lobbyen, niet verwonderlijk met zijn achtergrond als politicoloog. Hij stelde samengevat dat burgers vastlopen in de instituties en dat overheden gezamenlijk en ook harder moeten optreden. Alleen dan ben je partij tegen het oppermachtige Schiphol.

De reactie van de meeste raadsfracties was onthullend. De VVD vroeg of de initiatiefnemers vonden dat de gemeente te weinig deed. Nou, daar was het die burgers juist om te doen! Verrassend genoeg was die partij wel van mening niet alleen geluid een probleem is, maar ook fijnstof. LO bevestigde met het verhaal over een mislukt bezoek aan Schiphol dat de luchthaven een kleine gemeente als Oegstgeest niet ziet staan en pleitte voor meer informatie aan burgers. Wel mager voor een partij die leefbaarheid in het vaandel voert. Het CDA viel het collegestandpunt bij dat er al veel wordt gedaan en dat dit beter moet worden uitgelegd. Alleen PrO had het – volgens de initiatiefnemer – begrepen, want die partij vond dat er meer druk moest worden uitgeoefend.

Ook de aanwezige burgervertegenwoordigers in het overlegcircuit bevestigden het beeld dat ze geen partij zijn. De burgervertegenwoordiger in de CROS (Commissie Regionaal Overleg Schiphol) betitelde zichzelf zelfs als “excuustruus”. Die CROS moet unaniem adviseren, maar door de brede samenstelling lukt dat uiteraard niet. Vandaar dat er buiten het stelsel om (de zogeheten Alderstafel) een compromis is gebakken. Dat maakt geen keuzes en probeert alle belangen te verenigen, wat natuurlijk niet werkt.

Het College van B&W had met zijn reactie het burgerinitiatief eigenlijk al onschadelijk gemaakt, namelijk door er waardering voor uit te spreken en er een stimulans in te zien op de ingeslagen weg door te gaan. De raad nam vervolgens het voorstel over er nog een informatieavond tegenaan te gooien om het allemaal nog eens uit te leggen.

De gemeenteraad praatte ruim een uur over het burgerinitiatief. De publieke tribune hoorde het allemaal aan. Helaas kwam het echte probleem niet aan de orde: burgers ervaren een aanslag op hun woongenot en voelen zich machteloos daar iets tegen te doen. Uit de metingen van Geluidsnet blijkt dat de overlast aanzienlijk is en die zal door de groei van het luchtverkeer alleen maar toenemen. Door de reactie van het college om het gevoerde beleid voort te zetten (niet eens: te intensiveren) is een kans gemist om de burgers te overtuigen dat het de gemeente menens is. Maar na de informatieavond volgt nog een nieuwe ronde, en dan zal blijken of de gemeenteraad echt een vuist wil maken voor haar inwoners.

Inwoner MP

De politieke partijen verenigd in Progressief Oegstgeest houden om beurten discussiebijeenkomsten over actuele thema’s. D66 gaf in oktober 2007 de aftrap met een bijeenkomt over ‘Privacy in de digitale wereld’. Deze maand organiseerde de PvdA er een over de ‘Toekomst van politieke partijen’.

De avond begon met een inleiding van Ruud Koole. Als hoogleraar heeft hij een dik boek geschreven over de geschiedenis en de rol van en politieke partijen. En als oud PvdA-voorzitter weet er het er nodige van in de praktijk. Hij concludeerde dat er toekomst is voor de ledenpartij zoals we die nu kennen. Na hem sprak Jan Joost Lindner, voormalig politiek commentator van de Volkskrant, over de ontwikkelingen in de politieke verhoudingen de afgelopen jaren.

Na de pauze was het woord aan de aanwezigen, een redelijk opgekomen aantal Oegstgeester leden van de betrokken partijen. De discussie richtte zich aanvankelijk op de vraag hoe partijen omgaan met actuele politieke issues als milieu, inkomensverdeling, integratie. Algemeen was de verzuchting dat steeds minder mensen geïntereseerd zijn in de politiek. Dat blijkt zowel uit het dalende ledental als de geringe bereidheid om actief te zijn. De discussie bleef een beetje steken bij de constatering dat de politiek het allemaal beter moet uitleggen.

De lokale CDA-afdelingsvoorzitter opperde dat dit gebrek aan belangstelling ook te maken kan hebben met het woordgebruik, dat zeker jongeren niet aanspreekt. Vervolgens gooide de D66-afdelingsvoorzitter de knuppel in het hoenderhok met de stelling dat we misschien de verkeerde vraag stellen: het gaat er niet om of politieke partijen toekomst hebben, maar hoe actief burgerschap een kans krijgt. Volgens hem hebben mensen wel degelijk een mening over maatschappelijke kwesties en willen ze zich ook wel inzetten voor oplossingen, maar zijn de bestaande vormen van participatie niet aantrekkelijk. Het zou zo maar kunnen zijn dat het functioneren van het openbaar bestuur en opereren van partijen de voornaamste belemmering zijn. Zij zouden moeten veranderen en alternatieven bieden voor verouderde formules. Een vast lidmaatschap van een club die algemene beginselen nastreeft via beleidsprogramma’s en vergaderingen is slechts voor een beperkt aantal mensen een aantrekkelijke vorm van burgerschap. Anderen willen veel gevarieerder en meer flexibele vormen van betrokkenheid, die ook meer inspelen op moderne vormen van informatieuitwisseling, mobilisatie, meningsvorming en groepsactie.

Politieke partijen en overheidsorganisaties zijn totaal niet voorbereid op de veranderingen in de samenleving die zich voordoen en de gewijzigde omstandigheden die daarvan het gevolg zijn. Misschien zijn de huidige partijen wel een sta in de weg voor actief burgerschap en zouden we ze eens ‘weg moeten denken’. Formeel staan ze open voor ieder die wil meedoen, materieel zijn ze gesloten omdat ze gemotiveerde mensen afstoten. Om weer aantrekkelijk te worden moeten politiek en bestuur veranderen. Er zijn alternatieven voor onleesbare beleidsprogramma’s, ondoorzichtige besluitvormingsprocedures, ontspoorde vergadercircuits, inspraakprocedures waar je nooit meer iets van hoort. Het is jammer dat de grote partijen experimenten overlaten aan de video-knutselaars en fortuin-naäpers.

Deze benadering sprak sommigen aan maar de discussie erover verzandde in de verschillen tussen en de merites van directe en representatieve democratie. Het kost meer tijd om het daarover eens te worden, dus wordt vervolgd. Maar hopelijk gaat het dan wel over de vraag hoe het openbaar bestuur weer aantrekkelijk wordt voor geïntereseerde burgers.

Matt Poelmans, maart 2008

Verlokkingen van lokale partijen, of Terug naar Oegstgeest

Verschenen in: Voor de D’raad, Tijdschrift voor D66 raads- en statenpolitiek,
december 1994 (jaargang 12, nr 7, p. 9-11)
Auteur: Matt Poelmans, lid van de redactie en fractievoorzitter in Oegstgeest

Bij de gemeenteraadsverkiezingen begin 1994 deden lokale partijen het goed. In een aantal gemeenten ging dat ook ten koste van raadszetels en collegedeelname van D66. Sommige plaatselijke partijen hebben verkiezingsprogramma’s met een hoog D66-gehalte, maar beloven de kiezers veel meer dan ze kunnen waarmaken. Zij de lokalo’s een voorbijgaand verschijnsel? Welke opstelling moet D66 kiezen ten opzichte van plaatselijke partijen om kiezers terug te winnen? Onderstaand enkele bespiegelingen tegen de achtergrond van de ‘couleur locale’ van Oegstgeest.

Lees het complete artikel