Verkiezingen: niet alleen vooruitkijken, maar ook terugblikken

Verkiezingen zijn er niet alleen voor om een nieuwe gemeenteraad te kiezen, maar evenzeer om partijen af te rekenen op wat ze hebben gedaan of nagelaten. Daarom moeten stemhulpen niet alleen informatie bevatten over beloftes voor de toekomst, maar ook over keuzes uit het verleden. Om dat laatste mogelijk te maken heeft Burgerlink juist deze week de vernieuwde website www.watstemtmijnraad.nl gelanceerd. Volgens een artikel van hoogleraar Michiel S. de Vries in Trouw van 18 februari 2010 voldoen Kieskompas en Stemwijzer niet aan eisen voor goede advisering. Er zou inhoudelijk het nodige mis zijn met de twee stemhulpen voor de gemeenteraadsverkiezingen: “Beide gaan namelijk alleen uit van wat partijen zeggen dat ze gaan doen”. Volgens de schrijver is het “een omissie dat geen vragen zijn opgenomen over onderwerpen die in de afgelopen tijd in de gemeenteraden zijn behandeld” want men moet kunnen nagaan “of partijen hun verkiezingsbeloftes van vier jaar geleden zijn nagekomen”. Het is volkomen terecht dat burgers bij verkiezingen niet alleen moeten afgaan op wat partijen voor de toekomst beloven, maar zich ook moeten kunnen baseren op informatie over ingenomen standpunten in het verleden. Of de makers van Kieskompas en Stemwijzer er zich te gemakkelijk vanaf hebben gemaakt, zoals schrijver beweert, valt echter te bezien. De informatie die hij mist is namelijk niet systematisch voorhanden of heel lastig te verzamelen. Doordat 431 gemeenten ieder op hun eigen manier en veelal op ouderwetse wijze stemmingen over raadsbesluiten vastleggen, is niet zomaar te achterhalen welke keuze een partij (laat staan een politicus) over een bepaald onderwerp heeft gemaakt. Toevallig op dezelfde dag dat dit artikel verscheen, lanceerde staatssecretaris Bijleveld echter...

Soms zitten raadsleden de burger in de weg …

In de aanloop naar de verkiezingen van 3 maart 2010 heeft Trouw een onderzoek gehouden onder raadsleden. Het artikel “Burger zit raadsleden in de weg” bevestigt wat we al wisten, maar is daarom niet minder onthullend. Kort samengevat: 1. de gemeenteraad is geen getrouwe afspiegeling van het kiezerspubliek; 2. de taakopvatting van de raad is onhelder; 3. de raadsleden staan sceptisch tegenover burgerparticipatie. Het eerste is al langer bekend. Ook deze keer is het moeilijk gebleken “gewone” mensen te interesseren voor het raadslidmaatschap. Belangrijkste oorzaak is dat het werk afschrikt, en dat niet alleen omdat het veel tijd kost. Nieuwelingen haken snel af als ze zien hoe ondoelmatig en frustrerend het lokaal bestuur werkt. Die werkwijze trekt juist mensen aan die lol hebben in nota’s doorploegen en daarover eindeloos vergaderen. Aldus houdt het stelsel zichzelf in stand. Alleen een fundamenteel andere werkwijze kan deze vicieuze cirkel doorbreken. Het tweede volgt eigenlijk uit het eerste. De dualisering is blijven steken in de eerste fase (ontkoppeling raad en college) en heeft vrijwel nergens de fase bereikt dat de raad zich richt op hoofdlijnen en draagvlak vanuit de samenleving. De raad wordt door het college en de ambtenaren ook niet in die rol bediend. Vandaar dat raadsleden verzanden in het doorspitten en uitpluizen van nota’s en rapporten, en niet toekomen aan fundamentele kwesties. Vanuit die situatie is de derde conclusie wel begrijpelijk. Gekozen raadsleden willen besturen, en dan zijn pottenkijkers lastig. Besturen zien ze als een vak waar de buitenstaander niet veel van begrijpt. Het verwijt dat alleen de “usual suspects” de weg weten te vinden mag dan waar zijn, maar is...

Ontdek je webstek: WatStemtMijnRaad

Wie leest er tegenwoordig nog verkiezingsprogramma’s? Sinds de opkomst van stemhulpen als Kieskompas of Stemwijzer hoeft dat ook niet meer. Zowel bij de nationale verkiezingen in 2007 als bij de Europese in 2009 hebben miljoenen mensen gebruik gemaakt van zo’n mogelijkheid om hun partijkeuze te onderbouwen. Maar heeft u ook wel eens gedacht: Hoe verhouden die mooie beloftes voor de toekomst zich tot het echte gedrag in het verleden? Met andere woorden: Hoe hebben die partijen de afgelopen periode gestemd over dezelfde onderwerpen? Daar komt u niet zo eenvoudig achter. Het blijkt namelijk dat vertegenwoordigende organen zoals Tweede Kamer, Provinciale Staten en Gemeenteraden de gehouden stemmingen op heel verschillende en ook nogal ouderwetse wijze registeren. Daardoor is lang niet altijd precies te achterhalen welke partij of welke politicus hoe heeft gestemd. Een aantal burgers vond dat onbevredigend en heeft het initiatief genomen om de stemuitslagen van de Tweede Kamer op internet te zetten, zie www.politix.nl. Dit idee kreeg navolging door een aantal gemeenten die de website www.watstemtmijnraad.nl zijn begonnen. Burgerlink helpt de initiatiefnemers om de opzet van deze website te verbeteren. Dat houdt in het systematiseren en standaardiseren van de stemprocedures, om handwerk uit te bannen. Ook is er een open source koppeling gemaakt met raadsinformatiesystemen. Een koppeling met stemcomputers of videoverslagen is de volgende stap. Eigenlijk zou het hele werkproces van raadsstukken (voorstel, agenda, besluit, stemming, verslag) op de schop moeten om dit efficient te regelen. Behalve deze backoffice krijgt ook de frontoffice aandacht, zodat bezoekers de data gemakkelijk kunnen gebruiken. Overigens is de website zelf niet heel boeiend, want die bevat per gemeente een lijst van stemmingen...

De burger in het het verkiezings-programma voor de komende gemeenteraadsperiode

Het ABC van de modere overheid: Altijd de Burger Centraal Veel gemeenten zijn erop gericht de burger centraal te stellen. Ze kunnen dus ook van elkaar leren. Enkele tips voor onderwerpen die in het verkiezingsprogramma voor de komende raadsperiode 2010-2014 niet mogen ontbreken. A. Voer de BurgerServiceCode in. Dat zijn de tien geboden voor de moderne overheid vanuit het perspectief van de mondige burger. Ze gaan niet alleen over dienstverlening, maar ook over informatievoorziening en participatie. Als uw gemeenteraad die vaststelt, is er een kader voor beleid en weet de burger wat hij kan verwachten. B. Zorg dat er Kwaliteitshandvesten tot stand komen. Deze bevatten servicenormen waarmee de gemeente op een transparante manier beloften doet over de kwaliteit van dienstverlening. Die servicenormen worden gecommuniceerd naar burgers en bedrijven. Doordat die weten waarop ze mogen rekenen, bouwt de gemeente een externe prikkel in tot goed presteren. Het college van B&W is de aangewezen instantie om de invoering stimuleren. Al 130 gemeenten gingen voor. C. Laat regelmatig Burgertevredenheid meten, niet alleen over de levering van producten en diensten, maar ook over de oplossing van problemen van burgers. Suggesties daarvoor zijn te vinden in Burgertevredenheidsonderzoek naar naar levensgebeurtenissen. Vraag de gemeentesecretaris de samenwerking tussen gemeentelijke afdelingen en met andere organisaties te richten op dit perspectief. D. Stimuleer burgerbetrokkenheid met behulp van eParticipatie instrumenten. In het kader van dualisering heeft de gemeenteraad (griffier) hier zelf het voortouw. Er gebeurt van alles onder de noemer Web 2.0. Initiatieven waarbij jouw gemeente kan aansluiten zijn o.a. Petities.nl waarmee iemand digitaal een petitie kan starten of ondertekenen en WatStemtMijnRaad wat het stemgedrag van raadsleden inzichtelijk maakt....